Wanneer een tand afgebroken tot aan tandvlees raakt voelt dat meteen ernstig. Het lijkt alsof er een groot stuk tand verdwenen is en vaak blijft er een scherpe rand achter die tegen tong of tandvlees schuurt. Dit gebeurt meestal plotseling: bij het kauwen, door tandbederf of doordat de tand al zwakker was. De tandarts beoordeelt hoe diep de breuk zit en of de tand behouden kan blijven. Het is belangrijk om niet te lang te wachten, omdat afgebroken tanden sneller verder afbreken.
Zo’n diepe breuk kan ontstaan door verschillende oorzaken. Denk aan een oude vulling die loslaat, een klap op het gebit, een gespleten kies of een kies die na een wortelkanaalbehandeling broos wordt. Soms breekt een tand spontaan door verborgen tandbederf. Het afgebroken stuk is niet altijd pijnlijk, maar de schade is wél groot en vraagt snel onderzoek in een tandartspraktijk.
Hoe herken je dat de tand echt tot aan het tandvlees is afgebroken?
Je merkt vaak direct dat het deel van de tand ontbreekt. Kauwen voelt anders en er ontstaat een diepe inkeping. Wanneer de breuk richting tandvlees gaat kan de zenuw gevoelig worden bij warme of koude dranken. Het tandvlees rond de breuk reageert soms met zwelling omdat het afgebroken stuk scherp langs het weefsel schuurt. Een tandarts ziet tijdens een korte controle precies hoe groot het afgebroken deel is en hoe ver de breuk richting wortel loopt.
Soms lijkt de tand minder beschadigd dan hij is. Een klein hoekje afgebroken kan een teken zijn dat een barst doorloopt naar beneden. Daarom is verstandig om altijd direct een tandarts te bellen, zeker wanneer de tand of kies afbreekt tot aan het tandvlees.
Waarom breekt een tand of kies zo diep af?
De oorzaken van een afgebroken tand liggen vaak in verborgen schade. Oud glazuur of een vulling die niet meer hecht kan plots loslaten. Bij knarsen krijgt de tand elke nacht enorme druk waardoor kleine scheurtjes ontstaan.
Ook grote vullingen maken een tand kwetsbaarder omdat er minder natuurlijk tandweefsel overblijft. Wanneer de zenuw in het verleden is behandeld wordt de tand vaak brozer en breekt sneller.
Tandbederf speelt een grote rol bij dit soort breuken. Vooral wanneer tandbederf onder een oude vulling zit komt de kies ineens los. Mensen die merken dat hun tanden brokkelen of barsten hebben vaak al langere tijd een verzwakt gebit. Een tandartspraktijk kan dit goed onderzoeken en uitleggen hoe de schade kon ontstaan.
Wat moet je doen als een tand of kies zo diep is afgebroken?
Spoel de mond voorzichtig en raak het gebied zo min mogelijk aan. Een tand afgebroken tot aan het tandvlees is gevoelig voor bacteriën omdat het glazuur openstaat. Het is verstandig om het afgebroken stuk te bewaren, al wordt dat niet altijd gebruikt voor herstel. Neem direct contact op met een tandarts of tandheelkundige dienst zodat de breuk wordt beoordeeld.
Wanneer een tand zó diep afbreekt ligt de zenuw soms bijna bloot. Dit kan een flinke ontsteking veroorzaken als de tand niet snel wordt behandeld. Daarom raden tandartsen aan om dezelfde dag nog contact op te nemen zodat verdere schade beperkt blijft.
Kun je een tand die tot aan het tandvlees is afgebroken nog redden?
Dat kan, maar het hangt volledig af van de ernst en de grootte van het afgebroken stuk tand. Zit de breuk boven het tandvlees en is de wortel nog stevig dan kan de tandarts de tand vaak herstellen met composiet of een kroon. Wanneer de breuk onder het tandvlees doorloopt wordt het lastiger omdat de tand dan minder houvast heeft. De tandarts beoordeelt of de tand nog stabiel genoeg is en of de zenuw nog gezond is.
Bij een tand die flink is afgebroken hoort soms een wortelkanaalbehandeling. Daarna kan een kroon geplaatst worden zodat de tand weer stevig aanvoelt. Wanneer de tand tot diep onder het tandvlees is gescheurd is extractie soms de enige optie. Daarna kan een implantaat geplaatst worden om de tand te vervangen.
Hoe ziet de behandeling eruit in de tandartspraktijk?
De behandeling hangt af van hoe diep de breuk loopt. Een klein afgebroken stukje kan dezelfde dag worden opgebouwd. Grotere breuken vragen meer stappen. De tand wordt dan eerst verstevigd. Soms plaatst de tandarts een tijdelijke kroon zodat het gebied rustig kan genezen. Daarna volgt de definitieve kroon die het gebit weer volledig maakt.
Bij een tand die bijna tot aan de wortel is afgebroken bekijkt de tandarts of het mogelijk is om een stuk van het tandvlees tijdelijk terug te schuiven. Daardoor komt er meer tandvlak beschikbaar om een kroon op te plaatsen. Wanneer dat niet lukt kiest de tandarts voor extractie en later een implantaat.
Wat kost het herstel van een tand die zo diep is afgebroken?
De kosten hangen af van het type herstel. Een simpele opbouw met composiet is de goedkoopste optie. Een kroon of wortelkanaalbehandeling valt duurder uit. Extractie met later een implantaat is de meest uitgebreide behandeling en daarmee de kostbaarste. Hoeveel je betaalt hangt af van de ernst van de breuk, de gekozen oplossing en je verzekering.